Trước khi đi sâu vào ba yếu tố cốt lõi của Bát Tự (Can, Chi, Tàng), chúng ta phải hiểu động cơ thúc đẩy hệ thống: Âm Dương.
Âm và Dương không chỉ đơn thuần là sự đối lập (như tốt và xấu), mà là hai trạng thái của dòng năng lượng, giống như nhịp mạch của vũ trụ:
Nhiều người mới học coi 'Dương' là tốt lành, 'Âm' là xấu xa, đây là một sai lầm chết người trong mệnh lý học. Trong vật lý và thuật toán của Fate Mechanics, Dương là 'đầu ra tiêu hao năng lượng cao', còn Âm là 'sự tích lũy tiêu hao năng lượng thấp'. Một hệ thống luôn ở trạng thái Dương sẽ quá nhiệt và sụp đổ, còn một hệ thống luôn ở trạng thái Âm sẽ tĩnh lặng và đình trệ. Cốt lõi của Bát tự chính là tính toán chính xác 'điểm cân bằng động' giữa hai yếu tố này.
Bằng cách hiểu về hơi thở, vai trò của 'Thiên Can' trở nên rõ ràng: chúng đại diện cho dòng năng lượng vũ trụ 'thở ra' hướng về Trái đất.
Khi Trái đất quay, góc bức xạ mặt trời thay đổi, tạo ra năm xu hướng năng lượng (Ngũ hành): Sinh phát (Mộc), Thăng tán (Hỏa), Chuyển hóa (Thổ), Thu liễm (Kim), và Phong tàng (Thủy).
Năm dòng năng lượng này được truyền đi dưới dạng sóng.
Can Dương (vd: Giáp Mộc): Là đỉnh sóng—năng lượng cương kiện và đang ở giai đoạn bùng nổ.
Can Âm (vd: Ất Mộc): Là đáy sóng—năng lượng nhu thuận và đang ở giai đoạn kéo dài.
Thiên Can giống như Ánh sáng Mặt trời. Nó là nguồn phát chủ động quyết định 'thời tiết vũ trụ' và cơ hội mà thời không trao cho chúng ta.
Đối diện với hơi thở (bức xạ) của Thiên, Địa thực hiện việc 'hít vào'. Địa Chi chính là vật chứa thực thể tiếp nhận năng lượng này.
Nếu Thiên là ánh sáng (năng lượng), Địa là đất đai (vật chất). Khi ánh sáng chiếu vào vật chất, nó tạo ra nhiệt, độ ẩm hoặc sự khô ráo. Đây là quá trình năng lượng được thực thể hóa.
Vì quỹ đạo Trái đất là cố định, nó trở lại cùng một điểm mỗi năm. Người xưa chia quỹ đạo này thành 12 cung (tháng). Địa Chi là hệ tọa độ cho 12 điểm tiếp nhận này.
Địa Chi đóng vai trò như Thổ nhưỡng và Địa hình. Chúng là bộ thu bị động quyết định lượng năng lượng có thể được giữ lại và chuyển hóa thành trạng thái môi trường.
Khi năng lượng của 'Thiên' đi vào vật chứa của 'Địa', một phản ứng hóa học xảy ra. Những nguồn lực hữu hiệu được lưu giữ chính là Nhân Nguyên.
Ánh sáng (Thiên) chiếu xuống cánh đồng (Địa), và cuối cùng biến thành hạt lúa. Hạt lúa không chỉ là ánh sáng, cũng không chỉ là đất, mà là sự kết tinh của cả hai.
Trong Bát Tự, những kết tinh ẩn giấu trong Địa Chi (vd: Mộc, Hỏa và Thổ ẩn trong Dần) là nguyên liệu thực sự để đoán định vận mệnh và tài năng.
Trong thực tế luận mệnh, có câu nói: 'Thấu can không bằng Lộ chi, Lộ chi không bằng Tàng can'. Năng lượng của Thiên can tuy nổi bật nhưng rất dễ bị lưu niên (môi trường bên ngoài) trực tiếp xung khắc, giống như 'cây to đón gió lớn'; trong khi đó, Nhân nguyên (Tàng can) giấu sâu trong Địa chi giống như con át chủ bài được khóa trong két sắt, bình thường không dễ để lộ ra, nhưng vào những thời khắc quan trọng (như khi bị Tam Hợp Cục kích hoạt) lại có thể phát huy vai trò quyết định, lật ngược tình thế.
Nếu Thiên là ánh sáng và Địa là ruộng lúa, thì Nhân Nguyên là Nông sản. Chỉ có nông sản mới đại diện cho nguồn lực cụ thể mà chúng ta có thể thu hoạch và sử dụng.
Sự vận hành của Tam Tài dưới góc độ vật lý tự nhiên:
Bức xạ Mặt trời (Dương)
Cung cấp nguồn năng lượng gốc theo các hình thái sóng (Âm/Dương).
Hoa màu tổng hợp (Tổng hợp)
Sức sống và nguồn lực hữu hiệu được lưu giữ lại.
Môi trường Địa chất (Âm)
Quyết định điều kiện tiếp nhận dựa trên tọa độ quỹ đạo (Mùa).